🎭 Κριτική: Η “Ανδρομάχη” της Μαρίας Πρωτόπαππα – Όταν οι γυναίκες μιλούν με αντρικές φωνές

✒ Κριτική: Νέστορας Αναστάσιος
Θέατρο Δάσους, Τρίτη 22 Ιουλίου 2025

Το StellasView μαζί με τον Νέστορα Αναστάσιο βρέθηκε την Τρίτη 22 Ιουλίου 2025 στο κατάμεστο Θέατρο Δάσους και παρακολούθησε την «Ανδρομάχη» του Ευριπίδη, σε σκηνοθεσία Μαρίας Πρωτόπαππα. Η πολυαναμενόμενη πρώτη της απόπειρα στη σκηνοθεσία, λίγες εβδομάδες πριν το επίσημο «βάπτισμα» στην Επίδαυρο, άφησε πίσω της ένα αποτύπωμα βαθύ, καθαρό και ανεξίτηλο.

Από τις πρώτες στιγμές της παράστασης, γίνεται σαφές πως η Πρωτόπαππα δεν επιχειρεί να εξωραΐσει ή να αναβιώσει “παραδοσιακά” την τραγωδία του Ευριπίδη. Το αντίθετο: τη διαρρηγνύει εκ των έσω, φωτίζοντας τις γυναικείες φωνές μέσα από αντρικά σώματα, σε μια τολμηρή, αντισυμβατική αλλά βαθιά εύστοχη επιλογή.

Ο Αργύρης Ξάφης ως Ανδρομάχη δεν “παίζει” γυναίκα – είναι μια γυναίκα που πενθεί, φοβάται, εξευτελίζεται και επιμένει να υπάρχει. Το σώμα του δεν γίνεται εμπόδιο αλλά εργαλείο αποστασιοποίησης, μέσα από το οποίο αναδεικνύεται η παγκοσμιότητα της γυναικείας οδύνης. Αντίστοιχα, ο Τάσος Λέκκας ενσαρκώνει μια Ερμιόνη γεμάτη πικρία, αδιέξοδα και φαρμάκι· όχι ένα στερεότυπο της ζηλιάρας συζύγου, αλλά ένα θύμα της ίδιας πατριαρχικής λογικής που διαλύει και την Ανδρομάχη.

Η Πρωτόπαππα δεν σκηνοθετεί μια «τραγωδία για γυναίκες». Σκηνοθετεί μια πολιτική κραυγή – για όλες τις ταπεινώσεις που δεν έγιναν ποτέ ειδήσεις, για όλες τις μητέρες που έχασαν τα παιδιά τους, για τις συζύγους που έγιναν πιόνια σε αντρικές συμφωνίες.

Ο Μενέλαος του Γιάννη Νταλιάνη είναι σάρκινο παράδειγμα της εξουσίας χωρίς όριο· ψυχρός, αυτάρεσκος, χυδαίος, ένας άντρας που δεν χρειάζεται να φωνάξει για να γίνει απειλητικός. Στον αντίποδα, ο Πηλέας του Δημήτρη Πιατά έρχεται σαν σιωπηλή συνείδηση – μια φιγούρα που κουβαλά το παρελθόν χωρίς να έχει πια δύναμη να το αλλάξει.

Ξεχωριστή μνεία αξίζει στα χορικά της παράστασης. Απολύτως ξεκάθαρα, αρχαιοπρεπή, με θαυμαστή εκφορά και δραματουργική ακρίβεια, τα χορικά δεν λειτουργούν ως διακοσμητικά “ιντερμέδια”, αλλά ως κορμός ηθικής και συναισθηματικής ερμηνείας του δράματος. Ο χορός δεν επεξηγεί — συμμετέχει. Δεν περιγράφει — υποφέρει. Οι φωνές του χορού πλέκονται σε έναν παλμό συλλογικής μνήμης, όπου το αρχαίο και το σημερινό συμπλέκονται. Πρόκειται για ένα αριστούργημα χορευτικής και φωνητικής συνοχής, με ρυθμική καθαρότητα και εσωτερική ένταση που δεν αφήνει περιθώρια αδιαφορίας.

Ο τρόπος με τον οποίο η σκηνοθεσία αξιοποιεί τον χορό, με σεβασμό στην τραγική παράδοση αλλά και με πλήρη σκηνική συνέπεια, είναι απόδειξη της βαθιάς γνώσης και της ποιητικής προσέγγισης της Πρωτόπαππα. Σε αυτή την «Ανδρομάχη», ο χορός είναι μνήμη, είναι οργή, είναι προσευχή και αντίσταση μαζί.

Η σκηνοθετική γραμμή είναι αυστηρά λιτή – και αυτό είναι ακριβώς το όπλο της. Όταν δεν αποσπάς με εντυπωσιασμούς, ο λόγος γίνεται αιχμηρότερος. Η σιωπή, εκκωφαντική.

Η Μαρία Πρωτόπαππα δείχνει έτοιμη για την Επίδαυρο, γιατί ξέρει τι θέλει να πει μέσα από αυτό. Και αυτό δεν είναι αυτονόητο.

👥 Συντελεστές παράστασης

Μετάφραση: Γ. Β. Τσοκόπουλος

Σκηνοθεσία – Απόδοση – Δραματουργική επεξεργασία: Μαρία Πρωτόπαππα

Συνεργασία στη δραματουργική επεξεργασία: Έλενα Τριανταφυλλοπούλου

Καλλιτεχνική συνεργασία: Ελένη Σπετσιώτη

Σκηνικά – Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης

Κοστούμια: Βάνα Γιαννούλα

Μουσική: Λόλεκ

Κίνηση: Αλέξανδρος Βαρδαξόγλου

Φωνητική δραματουργία – Διδασκαλία: Άννα Παγκάλου

Βοηθός σκηνοθέτριας: Εύη Νάκου

Βοηθός σκηνογράφου: Νατάσα Τσιντικίδη

Σχεδιασμός ήχου: Νικόλας Καζάζης

Παίζουν (με σειρά εμφάνισης):

Γυναίκα: Μαρία Πρωτόπαππα

Ανδρομάχη: Αργύρης Ξάφης

Θεράπαινα: Δημήτρης Γεωργιάδης

Ερμιόνη: Τάσος Λέκκας

Μενέλαος: Γιάννης Νταλιάνης

Πηλέας: Δημήτρης Πιατάς

Τροφός: Κωνσταντίνος Πασσάς

Ορέστης: Δημήτρης Μαμιός

Αγγελιοφόρος: Γιάννης Μάνθος

Θέτιδα: Στέλλα Γκίκα

Χορός: Δημήτρης Γεωργιάδης, Νώντας Δαμόπουλος, Δημήτρης Μαμιός, Γιάννης Μάνθος, Κωνσταντίνος Πασσάς, Γιώργος Φασουλάς

Ως Μολοσσός ακούγεται ο Γιώργος Φασουλάς και ως Νεοπτόλεμος εμφανίζεται ο Νώντας Δαμόπουλος.

Κατασκευή μακέτας: Όλγα Κουτρουμάνου 

Κατασκευή σκηνικού: Φρέντυ Γκίζας,  

Γιάννης Νίτσιος – ART Wood Creations

Κατασκευή κοστουμιών: Atelier Tsiouni – Sandi Couture – Alexandra Kapsala
Βαφές – Πατίνες: Βίκυ Ρουμπέκα

Φωτογραφίες αφίσας – έντυπου προγράμματος- παράστασης: Ρούλα Ρέβη

Μακιγιάζ: Σίσσυ Πετροπούλου

Διεύθυνση – Εκτέλεση παραγωγής: Kart Productions

Υπεύθυνες γραφείου παραγωγής: Πόπη Κοτζαήλια, Βάσω Νότου

Παραγωγή: ΘΕΑΤΡΟΥ ΤΕΧΝΗ Ε.Ε.

📍 Η παράσταση πραγματοποιήθηκε στο Θέατρο Δάσους στις 22 Ιουλίου 2025

✒ Κριτική: Νέστορας Αναστάσιος