Αφιέρωμα στον Σόλωνα Μιχαηλίδη και Κώστα Νικήτα! Δωρεάν στο ΚΩΘ

Το Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης παρουσιάζει την Τετάρτη 13 Φεβρουαρίου 2019, ώρα 21.00, εκδήλωση αφιερωμένη στη συμπλήρωση 40 χρόνων από το θάνατο του διακεκριμένου αρχιμουσικού και συνθέτη, Σόλωνα Μιχαηλίδη, ο οποίος διετέλεσε Διευθυντής του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης (1957-1970) και καθόρισε με την ισχυρή προσωπικότητά του την πορεία του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης. Υπήρξε επίσης και ιδρυτής της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης.
Παράλληλα το Ωδείο τιμά με αφορμή τη συμπλήρωση 30 χρόνων από το θάνατό του, τον πολυτάλαντο συνθέτη και καθηγητή του ΚΩΘ, Κώστα Νικήτα (1973 -1989).
Αποτίοντας φόρο τιμής στις δυο αυτές εξέχουσες μουσικές προσωπικότητες, καθηγητές του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης θα ερμηνεύσουν έργα τους, ενώ θα υπάρξει παρουσίαση της ζωής και του έργου τους.

Η εκδήλωση περιλαμβάνει ομιλίες και μουσική συναυλία, ενώ θα υπάρξει παράλληλα έκθεση του σχετικού αρχειακού υλικού.
Αναλυτικά το πρόγραμμα της εκδήλωσης έχει ως εξής:

Χαιρετισμοί: Λόλα Τότσιου, Διευθύντρια Κ.Ω.Θ.
Χαράλαμπος Λεφάκης, Πρόεδρος ΔΣ Κ.Ω.Θ.

Ομιλία: Evelin Voigtmann, καθηγήτρια Κ.Ω.Θ.:
«Σόλων Μιχαηλίδης»

Σόλων Μιχαηλίδης: «Λύρα της Σαπφούς», πρελούδιο για πιάνο (1948)
Θανάσης Παπαϊσίου, Καθηγητής Κ.Ω.Θ., πιάνο

Σόλων Μιχαηλίδης: “Η προσευχή του ταπεινού” (1953)
Άκης Λαλούσης, Καθηγητής Κ.Ω.Θ, τραγούδι
Θανάσης Παπαϊσίου, Καθηγητής Κ.Ω.Θ, πιάνο

Ομιλία: Θάνια Κυριακίδου και Άννα Παπαγιαννάκη,
Μουσικολόγοι, υπεύθυνες για την έκθεση αρχειακού υλικού,
μιλούν για το αρχείο του Κώστα Νικήτα και για το έργο του

Ομιλία: Δημήτρης Ιωάννου, καθηγητής Κ.Ω.Θ.:
«Κώστας Νικήτας – σκέψεις για το σήμερα»

Κώστας Νικήτας: Ντούο για βιολί και βιολοντσέλο.
Largo και Vivace
Γιώργος Πετρόπουλος, Καθηγητής Κ.Ω.Θ, βιολί
Δημήτρης Πολυζωΐδης, Καθηγητής Κ.Ω.Θ, βιολοντσέλο

Σόλων Μιχαηλίδης (1905-1979): Αρχαϊκή Σουίτα (1954) για φλάουτο, όμποε, άρπα και ορχήστρα εγχόρδων

1. Απλή προσφορά (Lento)
2. Τερψιχόρη (Allegro)
3. Δημόδοκος (Lento)
4. Οδυσσέας (Allegro poco moderato)

Νικολός Δημόπουλος, Καθηγητής Κ.Ω.Θ, φλάουτο
Δημήτρης Κίτσος, Καθηγητής Κ.Ω.Θ, όμποε
Κατερίνα Κίτσου, Καθηγήτρια Κ.Ω.Θ άρπα
Δημοσθένης Φωτιάδης, Καθηγητής Κ.Ω.Θ, διεύθυνση ορχήστρας

Ορχήστρα εγχόρδων
Βιολί : Jung Eun Lee, Καθηγήτρια Κ.Ω.Θ, Άννα Χατζηγεωργίου, Σαμουήλ Καφαντάρης, Αικατερίνη Κουλτζή, Χριστίνα Τσακαλίδου, Χριστίνα Μαυρίδου, Παναγιώτα Λιόλιου
Βιόλα: Σοφία Στάικου, Ταμάρα Μουρατίδου, Παύλος Μεταξάς
Βιολοντσέλο: Ευστρατία Χαλουλάκου, Γεωργία Μιχαλάκη
Κοντραμπάσο: Χρυσάνθη Παγγέλα (σπουδαστές Κ.Ω.Θ.)

Τετάρτη 13 Φεβρουαρίου 2019, ώρα 21.00 Αίθουσα ΚΩΘ, Φράγκων 15
Είσοδος ελεύθερη

ΣΟΛΩΝ ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ
Ο αείμνηστος Σόλων Μιχαηλίδης ανήκει αναμφισβήτητα στις εκλεκτές μουσικές προσωπικότητες της πόλης μας που διαδραμάτισαν έναν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στο μουσικό της γίγνεσθαι. Και μάλιστα σε μια ιστορικά καθοριστικής σημασίας χρονική περίοδο: πρόκειται για το ξεκίνημα του δεύτερου μισού του αιώνα μας, γιατί τότε περίπου άρχισε η δράση του Σόλωνα Μιχαηλίδη στη Θεσσαλονίκη, όταν τον Μάρτιο του 1957 ανέλαβε τη διεύθυνση του Κρατικού Ωδείου. Πρέπει να θυμηθούμε ότι στη δεκαετία του ’50 ήταν ακόμα κυρίαρχο το πνεύμα ανησυχίας και αναδημιουργίας της μεταπολεμικής περιόδου, όπως αυτή είχε διαμορφωθεί μετά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Στο χώρο της μουσικής, όπως φυσικά και σε άλλους τομείς, υπήρχαν πολλά κενά που έπρεπε να καλυφθούν. Ο ερχομός του Σόλωνα Μιχαηλίδη στη Θεσσαλονίκη δημιούργησε ένα αίσθημα αισιοδοξίας, όχι μόνο στους μουσικούς, αλλά και γενικότερα στους φιλόμουσους κατοίκους της. Έτσι λοιπόν με τον Σόλωνα Μιχαηλίδη πραγματοποιήθηκε ένα νέο ξεκίνημα στη μουσική ζωή και τη μουσική παιδεία της πόλης μας.
Όπως είναι γνωστό, το πρώτο επίσης πολύ σημαντικό ξεκίνημα είχε γίνει περίπου 40 χρόνια πριν με την ίδρυση του Κρατικού Ωδείου στην απελευθερωμένη τότε Θεσσαλονίκη το 1914, και με τον ερχομό στη Θεσσαλονίκη μιας πλειάδας έξοχων μουσικών με επικεφαλής τον Αλέξανδρο Καζαντζή. Τότε ήταν μάλιστα μια περίοδος πολέμου, όπου ο Αλ. Καζαντζής έφερε μια πορεία δημιουργίας και δράσης στην πόλη μας στο χώρο της μουσικής, και τη συνέχισε επάξια και καθοριστική στην κρίσιμη χρονική στιγμή που προσδιορίσαμε παραπάνω ο αείμνηστος Σόλων Μιχαηλίδης.
Γεννήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 1905 στη Λευκωσία της Κύπρου και πέθανε στις 9 Σεπτεμβρίου 1979 στην Αθήνα, όπου κυρίως ζούσε με τη σύζυγό του, κ. Καλλιόπη Μορίδου – Μιχαηλίδου, ύστερα από την αποχώρησή του, λόγω ορίου ηλικίας, από τις θέσεις τις οποίες κατείχε στη Θεσσαλονίκη.
Ύστερα από τις πρώτες του μουσικές σπουδές στην πατρίδα του την Κύπρο, ο Σόλων Μιχαηλίδης συνέχισε τις μουσικές του σπουδές στο Trinity College of Music του Λονδίνου – από το 1927 ως το 1939 – και στη συνέχεια στην Ecole Normale de Musique στο Παρίσι και στη Schola Cantorum. Αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές στη σύνθεση, στο πιάνο και στη διεύθυνση ορχήστρας, το 1934 επιστρέφει στην Κύπρο και ιδρύει το Ωδείο της Λεμεσού, το οποίο διευθύνει ως το 1956. Στο διάστημα αυτό αναπτύσσει στην Κύπρο μια πολλαπλή δραστηριότητα: το 1938 ιδρύει τον Σύλλογο Συναυλιών Λεμεσού και την Κυπριακή Συμφωνική Ορχήστρα. Από το 1941 ως το 1956 υπηρετεί επίσης ως καθηγητής μουσικής στο Λανίτειο Κοινοτικό Γυμνάσιο Λεμεσού.
Το 1957, ύστερα από πρόσκληση του Υπουργείου Παιδείας, ανέλαβε, όπως αναφέραμε, τη Διεύθυνση του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης. Το 1959 έγινε παράλληλα και μόνιμος αρχιμουσικός της τότε Συμφωνικής Ορχήστρας Βορείου Ελλάδος, συμβάλλοντας ουσιαστικά τόσο στην ίδρυσή της όσο και στην κρατικοποίησή της, δηλαδή βοηθώντας αποτελεσματικά στο να γίνει πραγματικότητα ένα μεγάλο όνειρο των μουσικών και των φιλόμουσων της πόλης μας. Έτσι ο Σόλων Μιχαηλίδης το 1967 έγινε Γενικός Διευθυντής της ήδη Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης. Έχει ιστορικά ιδιαίτερη σημασία ότι η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης το 1959 ιδρύθηκε ως Συμφωνική Ορχήστρα Βορείου Ελλάδος ύστερα από επίμονες προσπάθειες του Σόλωνα Μιχαηλίδη και διαφόρων άλλων παραγόντων της όλης μας, αρχικά ως τμήμα του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης.
Πολύπλευρη προσωπικότητα, ο Σ. Μιχαηλίδης ανέπτυξε δραστηριότητα σε διάφορους τομείς της μουσικής: τόσο ως συνθέτης και αρχιμουσικός, και συγγραφέας θεωρητικών και μουσικολογικών συγγραμμάτων, όσο βέβαια και ως παιδαγωγός της μουσικής μορφώνοντας πολλούς νέους μουσικούς στην Κύπρο και ιδιαίτερα στη Θεσσαλονίκη, στα ανώτερα θεωρητικά της μουσικής και στη σύνθεση. Η δραστηριότητά του ως συνθέτης αρχίζει το 1933. Ακολουθώντας όπως και άλλοι Έλληνες συνθέτες κυρίως πρότυπα της Εθνικής Σχολής χρησιμοποιεί τροπικές μελωδίες με στοιχεία από τη βυζαντινή και τη δημοτική μουσική, ιδιαίτερα της Κύπρου. Το ύφος του είναι λιτό με εμφανείς επιδράσεις από το γαλλικό ιμπρεσιονισμό.
Ο Σόλων Μιχαηλίδης σαν ευαίσθητος καλλιτέχνης και πατριώτης που ήταν, συγκλονίζεται από την εισβολή στην Κύπρο και αισθάνεται την ανάγκη να εκφράσει με τη μουσική του όχι μόνο τη δική του θλίψη, αλλά και τη θλίψη όλου του ελληνισμού για τα γεγονότα που έπληξαν την ιδιαίτερη πατρίδα του. Έτσι όλα του τα έργα που συνθέτει μετά το 1974 συνδέονται στενά μ’ αυτό το γεγονός, όπως: In Memoriam (αφιέρωμα στα φυλακισμένα μνήματα) για ορχήστρα εγχόρδων (1974), «Κερύνεια» συμφωνική εικόνα (1976), «Ύμνος και θρήνος για την Κύπρο» καντάτα για βαρύτονο χορωδία και ορχήστρα (σε κείμενο του Γιάννη Ρίτσου, 1975), «Κερύνειά μου» για χορωδία και ορχήστρα (σε κείμενο του Κύπρου Χρυσάνθη, 1979). Ίσως να πρόκειται για την τελευταία του σύνθεση. Το συνθετικό έργο του Σ. Μιχαηλίδη περιλαμβάνει επίσης έργα μουσικής δωματίου, έργα για πιάνο, τραγούδια με συνοδεία πιάνου, τραγούδια για χορωδία, μουσική για θέατρο καθώς και την όπερα σε 3 πράξεις «Οδυσσέας» (σε λιμπρέτο του ίδιου του συνθέτη, εμπνευσμένο από το ομηρικό έπος). Η σύνθεση αυτή του 1951 αναθεωρήθηκε κατά τα έτη 1972 – 73 χωρίς να ολοκληρωθεί.
Πολλά από τα έργα του παίχθηκαν στη Θεσσαλονίκη, την Αθήνα και την Κύπρο, καθώς και στο εξωτερικό, όπως : από την Ορχήστρα του BBC του Λονδίνου, την Ορχήστρα του Όσλο, του Στρασβούργου, της Γενεύης κ.ά.
Όπως ήδη αναφέρθηκε, ο Σ. Μιχαηλίδης δίπλα στο συνθετικό του, καθαρά καλλιτεχνικό έργο, άφησε και αξιόλογο μουσικο – θεωρητικό και μουσικολογικό. Δημοσίευσε διάφορες μουσικολογικές μελέτες και άρθρα για μουσικά θέματα σε ελληνικά και ξένα περιοδικά. Επίσης έγραψε άρθρα για την ελληνική μουσική και τους Έλληνες συνθέτες στο αγγλικό Λεξικό της Μουσικής Grove. Ένας από τους κύριους τομείς, που είχε επικεντρώσει το μουσικολογικό και ερευνητικό του ενδιαφέρον, όπως είναι φυσικό για έναν Έλληνα μουσικό και σκεπτόμενο άνθρωπο σαν τον Σ. Μιχαηλίδη, ήταν η ελληνική παραδοσιακή μουσική – κυπριακή και ελλαδική. Η δραστηριότητά του στον τομέα αυτό λειτούργησε επί μία εικοσαετία σε διεθνές επίπεδο με αντίστοιχη διεθνή αναγνώριση, κάτι που φαίνεται και από το γεγονός ότι ο Σ. Μιχαηλίδης από το 1948 έως το 1968 υπήρξε εκλεγμένο μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου του Διεθνούς Συμβουλίου Δημοτικής Μουσικής – του τότε International Folk Music Council – του εθνομουσικολογικού αυτού οργανισμού, που ιδρύθηκε στο Λονδίνο το 1947, με σκοπό την προώθηση της έρευνας της παραδοσιακής μουσικής διεθνώς. Ο Σ. Μιχαηλίδης ήταν από τα πρώτα ενεργά στελέχη του με συμμετοχή του όχι μόνο στα εθνομουσικολογικά συνέδρια του οργανισμού, αλλά και στις κατευθυντήριες αποφάσεις του ως μέλος του Εκτελεστικού του Συμβουλίου.
Μετά το 1968 οι πολλαπλές υποχρεώσεις και απασχολήσεις του στις θέσεις του διευθυντή του ΚΩΘ και γενικού διευθυντή της ΚΟΘ δεν του επέτρεπαν δυστυχώς να συνεχίσει αυτή τη διεθνή συνεργασία. Ωστόσο μετά τη συνταξιοδότησή του ο Σ. Μιχαηλίδης είχε πια όλο το χρόνο να δώσει τον καλύτερο μουσικολογικό εαυτό του και να διοχετεύσει όλη την ερευνητική εμπειρία του και γνώση στο εξαιρετικό σύγγραμμά του την «Εγκυκλοπαίδεια της Αρχαίας Ελληνικής Μουσικής», που η πρώτη της έκδοση σε αγγλική γλώσσα έγινε το 1978 δηλαδή ένα μόλις χρόνο πριν από το θάνατό του. Το βιβλίο του αυτό, που βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών, αποτελεί πράγματι ένα πολυτιμότατο βοήθημα για την έρευνα και μελέτη της αρχαίας ελληνικής μουσικής. Δείχνει επίσης τη βαθιά γνώση και μεγάλη εξοικείωση του Σ. Μιχαηλίδη με ολόκληρο το χώρο και την προβληματική της αρχαίας ελληνικής μουσικής, αυτής της μεγάλης μας μουσικής κληρονομιάς. Η προσωπικότητα του Σ. Μιχαηλίδη, είχε μια διεθνή ακτινοβολία και αναγνώριση. Διετέλεσε επανειλημμένα μέλος κριτικών επιτροπών, διεθνών μουσικών διαγωνισμών. Επίσης του απονεμήθηκαν οι τίτλοι του Επίτιμου Εταίρου: 1952 του Trinity College of Music και το 1966 της Αμερικάνικης Εθνομουσικολογικής Εταιρείας. Τιμήθηκε επίσης με το παράσημο του Ταξιάρχη του Φοίνικος και με δύο βραβεία της Ακαδημίας Αθηνών – το 1974 για τη γενική δραστηριότητά του στο χώρο της μουσικής και τη συμβολή του στην ανάπτυξή της και το 1977 για το βιβλίο του, που προαναφέραμε για την αρχαία ελληνική μουσική.
Δημήτρης Θέμελης (από το τεύχος που κυκλοφόρησε για την εκδήλωση στη μνήμη του Σ. Μιχαηλίδη, στις 16/3/1996, στην Αίθουσα Τελετών Α.Π.Θ)

ΚΩΣΤΑΣ ΝΙΚΗΤΑΣ
Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη το 1940. Σπούδασε μουσική στο Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης, πιάνο με την Ιωάννα Νεδέλκου (δίπλωμα, 1961), ανώτερα θεωρητικά και σύνθεση με τον Σόλωνα Μιχαηλίδη (δίπλωμα σύνθεσης το 1967).
Συνέχισε τις σπουδές του για 5 χρόνια στην Ανώτατη Σχολή Μουσικής και Παραστατικών Τεχνών της Βιέννης στη σύνθεση και στα κρουστά (Δίπλωμα σύνθεσης το 1972).
Υπήρξε επί 15ετία μέλος της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης και καθηγητής θεωρητικών από το 1973 στο Κρατικό Ωδείο Θεσσαλονίκης. Δίδαξε στο τμήμα μουσικών σπουδών της Σχολής Καλών Τεχνών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Πέθανε ξαφνικά στις 29 Αυγούστου 1989.
Έργα του για ορχήστρα: 1965 «Σουίτα για ορχήστρα εγχόρδων». 1966 «Συμφωνία για μεγάλη ορχήστρα». 1967 «Παραλλαγές για ορχήστρα εγχόρδων (πάνω σ΄ ένα θέμα του Σ. Μιχαηλίδη). 1972 «Κονσέρτο για ορχήστρα δωματίου». 1984 «Περιγραφές» για σόλο τούμπα και ορχήστρα εγχόρδων. 1985 «Παραισθήσεις» για τρομπέτα, κλαρίνο μπάσο και ορχήστρα. 1986 «Αμφιλεγόμενα» για φλάουτο, βιολοντσέλο σόλο, ορχήστρα εγχόρδων και 4 κόρνα.
Για μικρότερα σύνολα, σόλο όργανα, χορωδία, φωνή: 1964 « Σουίτα για πιάνο». 1966 «Σονάτα για πιάνο». 1967 «Φωνές της Θάλασσας», μικρή καντάτα για βαρύτονο, χορωδία, ορχήστρα (Λ.Πορφύρας). 1970 «4 τραγούδια για βαρύτονο και πιάνο (H.Hesse). 1971 «Σονατίνα για σόλο φλάουτο». 1971 «Κουιντέτο πνευστών.» 1972 «Δύο τραγούδια για μικτή χορωδία»/ 1972 «Σονατίνα για σόλο πιάνο». 1973 «Ντούο για βιολί και βιολοντσέλο». 1977 «Τρία τραγούδια για μικτή χορωδία» (Κώστας Καβάφης). 1978 «Ρυθμικό για μικτή χορωδία». 1980 «…δεν άνθισαν ματαίως…» Δοκίμιο για μικτή χορωδία (Κ.Ουράνης). «Στην κόχη αυτή» για δίφωνη ανδρική χορωδία (Ι.Μ.Παναγιωτόπουλος). 1986 «Ντούο για βιολί και πιάνο». 1986 «Επίγραμμα» για δίφωνη γυναικεία ή παιδική χορωδία. «Νιότη» για τετράφωνη ανδρική χορωδία. «Προσδοκία» για μικτή χορωδία (όλα σε στίχους του συνθέτη). 1987 «Ανταύγειες» για κουιντέτο πνευστών. 1988 «Εν κινήσει» για σόλο πιάνο.
Σκηνική μουσική Στη «Γέρμα» του Φ. Γ. Λόρκα (ΚΘΒΕ, 1982). Ενορχήστρωση του κουαρτέτου αρ. 8 έργο έργο 110 του Ντ. Σοστακόβιτς για ορχήστρα δωματίου (1981).
Σε χειρόγραφο κατάλογο έργων του ο συνθέτης συμπεριέλαβε και τα «Σχηματισμοί για 21 έγχορδα» 1983. «Σιωπή» 1987. «Αποχρώσεις» 1988. «Δεσμοί» 1988. Τραγούδια για βαρύτονο 1989, τα οποία δε βρέθηκαν ή υπάρχουν μόνο σε σχεδιάσματα.
Στο έργο του γενικότερα κινήθηκε από το χώρο της διευρυμένης τονικότητας, στην ατμόσφαιρα του εξπρεσιονισμού και χρησιμοποίησε αφαιρετικές τεχνικές. Αργότερα πέρασε στην ελεύθερη ατονική γραφή και στα τελευταία χρόνια της ζωής του σε πιο ελεύθερες φόρμες σχηματισμών και μετασχηματισμών των θεματικών μορίων, χρησιμοποιώντας κάποτε θέματα – σύμβολα ή σχέσεις αντιδιαστολής ανάμεσα στο ηχητικό «κοντίνουουμ» και στους θεματικούς «Πυρήνες». (Από την έκδοση του έργου του Κ. Νικήτα «Ντούο για βιολί και βιολοντσέλο, από το Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων και το Σύλλογο Προσωπικού του Κ.Ω.Θ. το Νοέμβριο του 1996).

Χορηγός Επικοινωνίας: www.stellasview.gr

Σχετικά Άρθρα

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται.

Proudly powered by WordPress | Theme: Baskerville 2 by Anders Noren.

Up ↑